Küresel katılım finans sektörü, 2025 yılında yüzde 9 büyüyerek 6,5 trilyon dolarlık aktif büyüklüğe ulaştı. Dünya genelinde 100’e yakın ülkede 2 bin 350’den fazla kurumla faaliyet gösteren sektörün, 2030 yılına kadar 10,5 trilyon doları aşması bekleniyor. Malezya, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Endonezya ve Pakistan, katılım finansın en gelişmiş olduğu ilk beş ülke arasındaki yerlerini korudu.
Londra Borsası Grubu (LSEG) tarafından İslam Özel Sektörünü Geliştirme Kurumu (ICD) iş birliğiyle hazırlanan yeni rapor, küresel katılım finans sektörünün büyümesini ve ülkelerin sektördeki gelişmişlik düzeylerini ortaya koydu.
Katılım finans sektörünün 2025 yılında yüzde 9 büyüyerek 6,5 trilyon dolarlık varlık büyüklüğüne ulaştığı belirtilen raporda, 2030 yılına kadar sektörün 10,5 trilyon doları aşacağı öngörüldü.
Dünya genelinde 140 ülkeyi katılım finans ekosistemlerinin gelişmişlik düzeyine göre sıralayan rapora göre, ülkelerin yüzde 71’i bir önceki yıla kıyasla puanını artırdı.
Malezya, Suudi Arabistan, BAE, Endonezya ve Pakistan, katılım finansın en gelişmiş olduğu ilk beş ülke sıralamasındaki konumlarını korudu. Sıralamada yalnızca finansal varlık büyüklüğü değil; yönetişim, sürdürülebilirlik, bilgi birikimi ve farkındalık gibi kriterler de dikkate alındı.
Toplam katılım finans varlıklarında ise 2,2 trilyon dolarla İran ilk sırada yer aldı. İran’ı 1,5 trilyon dolarla Suudi Arabistan ve 862 milyar dolarla Malezya takip etti.
Kaynak: LSEG
Katılım bankacılığı sektörün yüzde 71’ini oluşturuyor
Katılım finans sektörünün en büyük bileşeni, 4,6 trilyon dolarlık aktif büyüklüğüyle katılım bankacılığı oldu. Katılım bankacılığı, küresel sektör varlıklarının yüzde 71’ini oluşturdu.
Sukuk piyasasında da büyüme devam etti. Tedavüldeki sukuk tutarı yüzde 11 artışla 1,1 trilyon doların üzerine çıkarken, 2025 yılında gerçekleştirilen sukuk ihraçları 291,4 milyar dolarla rekor seviyeye ulaştı. Suudi Arabistan ise tedavüldeki sukuk büyüklüğü bakımından dünyanın en büyük sukuk piyasası konumuna yükseldi.
Katılım yatırım fonları, yüzde 22’lik büyümeyle sektörün en hızlı büyüyen alanı oldu. Güçlü hisse senedi piyasalarının desteğiyle katılım yatırım fonlarının toplam büyüklüğü 375 milyar dolara ulaştı.
Tekafül (katılım sigortacılığı) varlıkları yüzde 9 artışla 146 milyar dolara yükselirken, finansman şirketleri, finansal kiralama kuruluşları ve mikrofinansman sağlayıcılarını kapsayan diğer İslami finans kuruluşlarının varlıkları yüzde 12 büyüyerek 217 milyar dolara çıktı.
Kaynak: LSEG
Sürdürülebilir sukuk ihraçlarında rekor
Katılım finans sektöründe sürdürülebilirlik odaklı finansman araçlarının ağırlığı da artmaya devam etti.
Çevresel ve sosyal amaçlı projelerin finansmanına yönelik ihraç edilen sürdürülebilir sukukların toplam tutarı 2025 yılında 23,8 milyar dolarla rekor seviyeye ulaştı. Ayrıca 60 ülkenin katılım finans alanında sürdürülebilirlik rehberlerine sahip olduğu belirtildi.
Afrika ve Orta Asya’da yeni katılım finans pazarları gelişiyor
Katılım finans varlıklarının önemli bölümü Körfez ülkeleri, Güneydoğu Asya ve Orta Doğu ile Kuzey Afrika (MENA) bölgesinde yoğunlaşıyor. Bununla birlikte Afrika ve Orta Asya başta olmak üzere yeni pazarlarda da sektörün gelişimine yönelik adımlar atılıyor.
Rapora göre, dünya genelinde 60 ülkede en az bir katılım finans düzenlemesi bulunuyor. Somali, Tanzanya ve Mozambik’te yeni düzenleyici çerçeveler oluşturulurken, Gana Ocak 2026’da faizsiz bankacılık olarak adlandırdığı alana yönelik rehber yayımladı. Özbekistan da kendi yasal altyapısını oluşturmaya yönelik çalışmalarını sürdürüyor.
Afrika ve Orta Asya ülkelerinde katılım finansın finansal hizmetlere erişimi genişletmek ve küçük işletmelerin finansmana ulaşmasını desteklemek amacıyla önemli bir araç olarak değerlendirildiği ifade edildi.
Kaynak: LSEG
Orta Doğu’daki çatışmalar katılım finans için risk oluşturuyor
Raporda, Orta Doğu’da devam eden çatışmaların küresel katılım finans sektörü açısından yeni riskler ortaya çıkardığına dikkat çekildi.
Enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar, yükselen enflasyon, ticarette yaşanan aksamalar ve yatırımcı güvenindeki değişimlerin sektörün performansını etkileyebileceği belirtildi.
Raporda, “Orta Doğu’daki çatışmalar, katılım bankacılığı piyasaları arasında risklerin eşit dağılmadığını ortaya koyuyor” değerlendirmesine yer verildi.
Çatışmaların etkisinin katılım finansa özgü faktörlerden ziyade enerji fiyatları, enflasyon, ticaret kesintileri ve yatırımcı duyarlılığı gibi makroekonomik ve jeopolitik gelişmelerden kaynaklandığı vurgulandı. Bu nedenle etkilerin bölgelere göre farklılaşacağı ifade edildi.
Körfez ülkelerindeki katılım bankalarının güçlü nakit rezervleri sayesinde görece dayanıklı bir görünüm sergilediği belirtilirken, bazı ülkelerde faaliyet gösteren bankaların kur oynaklığı ve finansman koşullarındaki sıkılaşmayla karşı karşıya olduğu kaydedildi.
Küresel piyasalardaki dalgalanmalara karşı katılım yatırım fonlarının daha fazla hassasiyet gösterdiği, sukuk piyasalarının ise genel olarak istikrarlı seyrini koruduğu aktarıldı.
Katılım finans sektöründe nitelikli insan kaynağı ihtiyacı
Raporda sektörün büyümesinin önündeki önemli sorunlardan biri olarak nitelikli insan kaynağı eksikliği gösterildi.
Özellikle Sahra Altı Afrika ve gelişmekte olan piyasalarda katılım finans sektörünün, yerel uzmanlık ve insan kaynağının gelişiminden daha hızlı büyüdüğüne dikkat çekildi.
Dünya genelinde katılım finans alanında eğitim veren 1.100’den fazla kurumun bulunduğu, şeriat danışma ve denetim kurullarında ise 1.600’den fazla uzmanın görev yaptığı belirtildi.
Katılım finansta 2030’a doğru büyümenin itici güçleri
Rapora göre önümüzdeki dönemde katılım finans sektörünün büyümesini katılım bankacılığındaki genişleme, sukuk ihraçlarındaki artış ve gelişmekte olan pazarlarda sektörün yaygınlaşması destekleyecek.
Yapay zekâ ve dijital finansal çözümlerin de katılım finansın gelecek dönem gelişiminde belirleyici rol oynaması bekleniyor.
ICD Vekil Üst Yöneticisi Khalid Khalafalla ve LSEG İslami Finans Başkanı Mustafa Adil, raporun ön sözünde sektörün küresel belirsizlik dönemine güçlü bir konumdan girdiğini belirtti.
Khalafalla ve Adil, Orta Doğu’daki çatışmaların dış ekonomik şokların farklı ülkelerde ve sektörlerde katılım finans performansını etkileyebileceğini gösterdiğini ifade ederek, güçlü yönetişim, etkin risk yönetimi ve çeşitlendirilmiş büyüme stratejilerinin önemine dikkat çekti.
Açıklamada, katılım finansın sürdürülebilir kalkınma, altyapı finansmanı, finansal kapsayıcılık ve ekonomik dönüşümün desteklenmesinde daha büyük rol oynama potansiyeline sahip olduğu vurgulandı.
Kaynak: London Stock Exchange Group (LSEG) ve Islamic Corporation for the Development of the Private Sector (ICD)
