Özbekistan’da dört bankaya katılım finansı faaliyet izni verildi

featured
Google'da Abone Ol
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Özbekistan Merkez Bankası, dört ticari bankaya katılım finansı faaliyetlerinde bulunabilmeleri için lisans verdi. Merkez Bankası Yönetim Kurulu, söz konusu lisansları 18 Kasım 2026 tarihinde onayladı.

Lisans verilen bankalar AITB Ipak Yoli, AKB ASIA ALLIANCE BANK, ChAKB Orient Finans ve JSC HAYOT BANK oldu.

Verilen lisanslar, bankaların Özbekistan’ın Bankalar ve Bankacılık Faaliyetleri Kanunu’nun 5-1’inci maddesinde belirtilen katılım finansı işlemlerini gerçekleştirmelerine imkân tanıyor.

Merkez Bankası, müşterilere finansal hizmetlerden yararlanmadan önce ilgili bankanın gerekli faaliyet lisansına sahip olup olmadığını kurumun resmî internet sitesi üzerinden kontrol etmelerini tavsiye etti.

Özbekistan’da katılım bankacılığı faaliyetleri için ilk lisans daha önce Open Bank’a verilmişti. Merkez Bankası Yönetim Kurulu, 23 Ekim 2026 tarihinde aldığı kararla bankaya 1-I numaralı lisansı tahsis etmişti.

Özbekistan’da katılım bankacılığı nasıl işleyecek?

Özbekistan’da katılım bankacılığının hukuki altyapısı, 27 Mart 2026 tarihinde kabul edilen ve 29 Haziran’da yürürlüğe giren kanunla oluşturuldu. Düzenleme kapsamında altı farklı katılım finansı işlemi tanımlandı.

Bu işlemlerden biri olan mudarebe, sermayenin yönetim ve işletme faaliyetlerini yürütecek bir tarafa teslim edilmesini ve elde edilen kârın taraflar arasında paylaşılmasını esas alıyor.

Vekâlet (vekâle), fonların güvenilir bir temsilci aracılığıyla kullandırılması veya toplanmasını öngören temsilcilik sözleşmesine dayanıyor.

Murabaha işleminde banka, müşterinin ihtiyaç duyduğu malı satın alarak önceden anlaşılan kâr payı eklenmiş fiyat üzerinden vadeli olarak müşteriye satıyor.

Selem, mal bedelinin teslimattan önce peşin olarak ödenmesine dayanan bir finansman yöntemi olarak uygulanıyor.

Müşareke, projelerin ortaklaşa finanse edilmesini veya şirketlerin sermayesine ortak olunmasını kapsıyor.

İcare ise varlıkların kiralanmasını ve belirli koşullarda kira sürecinin sonunda satın alınabilmesini sağlayan finansman modelini ifade ediyor.

Kanun, uluslararası bankacılık uygulamalarına ve Özbekistan mevzuatına uygun olması şartıyla bu altı yöntemin dışında kalan katılım finansı işlemlerine de izin veriyor.

Geleneksel bankacılıktan farklı olarak katılım finansında faizli kredi mekanizması kullanılmıyor. Bunun yerine mal alım satımından elde edilen kâr payı, kira geliri ve kâr-zarar ortaklığı gibi yöntemler öne çıkıyor. Ancak bu durum, katılım finansı hizmetlerinin ücretsiz sunulduğu anlamına gelmiyor.

Düzenleme, hem tamamen katılım bankacılığı esaslarına göre faaliyet gösterecek yeni bankaların kurulmasına hem de mevcut ticari bankalar bünyesinde katılım bankacılığı birimleri oluşturulmasına imkân tanıyor.

İkinci modelde bankalar, geleneksel bankacılık ve katılım finansı hizmetlerini aynı anda sunabilecek. Ancak bu bankaların iki faaliyet alanı için ayrı muhasebe kayıtları tutması, özel bir katılım bankacılığı birimi oluşturması ve faaliyetlerin katılım finansı standartlarına uygunluğunu denetleyecek bir danışma kurulu kurması gerekecek.

Özbekistan’ın katılım finansı hedefleri

Özbekistan’da katılım finansının geliştirilmesine yönelik çalışmalar, katılım bankacılığı kanununun kabulünden önce başladı.

2022 yılında mikrofinans kuruluşlarına katılım finansı esaslarına göre hizmet sunma izni verildi. Temmuz 2024’te ise Merkez Bankası; mudarebe, murabaha, müşareke, icare ve selem gibi finansman yöntemlerini kapsayan uygulama esaslarını onayladı.

Mart 2026’da Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, ülkede katılım bankacılığının önünü açan kanunu imzaladı.

Özbekistan yönetimi, 2026-2030 dönemini kapsayan planları çerçevesinde tamamen katılım finansı ilkelerine göre faaliyet gösterecek iki bankanın kurulmasını ve en az bir mevcut ticari banka bünyesinde katılım bankacılığı birimi açılmasını hedefliyor.

Ön değerlendirmelere göre bu adımların hayata geçirilmesiyle ülkeye yaklaşık 1 milyar dolarlık ilave yatırım ve mevduat çekilmesi bekleniyor.

Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Abrorhodja Turdaliev, Ekim 2025’te yaptığı açıklamada Özbekistan’da 2030 yılına kadar 10 katılım bankasının faaliyet gösterebileceğini belirtmişti. Ayrıca üç kamu bankasında katılım bankacılığı birimleri kurulması da gündeme gelmişti.

Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Sanjar Nosirov ise Nisan 2026’da yaptığı açıklamada, dört ila beş yabancı bankanın Özbekistan pazarına girmekle ilgilendiğini ve bu ilginin gerekli yasal altyapının oluşturulmasına bağlı olduğunu söylemişti.

Merkez Bankası, Haziran 2026’da yıl sonuna kadar katılım finansı hizmetlerine yönelik yediye kadar standardın kabul edilmesinin planlandığını duyurdu. Söz konusu standartların hazırlanması çalışmaları, Merkez Bankası bünyesindeki Katılım Finansı Konseyi tarafından koordine ediliyor.

Temmuz ayında ise bankaların katılım finansı danışma kurullarının oluşumuna ve faaliyet lisansı alınması için gerekli şartlara ilişkin düzenlemeler yapıldı. Lisans başvurularında sunulması zorunlu belgeler arasında üç yıllık iş planı da bulunuyor.

Özbekistan’da dört bankaya katılım finansı faaliyet izni verildi

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter