AlHuda CIBE, Kanada İslami Finans Forumu’nu 24 Nisan 2027’de düzenleyecek
AlHuda İslami Bankacılık ve Ekonomi Merkezi (AlHuda CIBE), genç Müslüman nüfusu, etik ve varlığa dayalı finansman modellerine yönelik artan ilgi ve Körfez ülkeleriyle derinleşen ilişkileriyle Kanada’yı İslami bankacılık ve finans alanında en umut vadeden yeni pazarlardan biri olarak değerlendiriyor. Bu gelişmenin zamanlaması da önem taşıyor. ICD–LSEG İslami Finans Gelişim Raporu 2026’ya göre, küresel İslami finans varlıkları 2025 yılında yıllık yüzde 9 artışla 6,5 trilyon dolara ulaştı. Bu tutarın 2030 yılına kadar 10,5 trilyon doları aşması bekleniyor. AlHuda CIBE, söz konusu potansiyelin kalıcı finansal hizmetlere dönüştürülmesi için düzenleyici kurumlar arasında koordinasyon, tüketicinin korunması, güçlü Şer’i yönetişim ve mesleki kapasite geliştirme çalışmalarının gerekli olduğuna dikkat çekiyor.
Statistics Canada’nın din konusundaki en güncel ülke çapındaki verileri içeren 2021 Nüfus Sayımı’na göre, Kanada’da 1 milyon 775 bin 715 Müslüman yaşıyor. Bu sayı, toplam nüfusun yüzde 4,9’una karşılık geliyor. Müslüman nüfus, 2001 yılında kaydedilen 579 bin 640 kişilik (yüzde 2) seviyesinden yirmi yılda yaklaşık üç katına çıktı. Müslüman nüfusun medyan yaşının 30 olması, ülke genelindeki 41,2 yaş ortalamasının oldukça altında bulunuyor. Bu durum, konut satın alma, tasarruf ve yatırım dönemine giren genç bir topluluğa işaret ediyor. Yaklaşık 942 bin 990 Müslümanın yaşadığı Ontario ile 421 bin 710 Müslümanın bulunduğu Quebec, doğal ilk hedef pazarlar olarak öne çıkıyor. Pew Research Center verilerine göre ise ABD’de Müslümanlar yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 1’ini oluşturuyor. Bununla birlikte, araştırmalarda kullanılan yöntemler farklılık gösteriyor. Belirli finansal ürünlere yönelik gerçek talebin, dini kimlikten hareketle varsayılmak yerine pazar araştırmalarıyla doğrulanması gerekiyor.
Kanada’da İslami finans alanında uzmanlaşmış bir ekosistem de oluşmaya başladı. Manzil, azalan müşareke (Diminishing Musharakah) modeli de dahil olmak üzere Şeriata uygun konut finansmanı hizmetleri sunarken, EQRAZ helal konut finansmanına ilişkin kriterlerini yayımlıyor. Alberta eyaletinde Servus Credit Union, eyalet mevzuatında yapılan değişikliklerin sağladığı imkânla bağlı kuruluşu Servus Halal aracılığıyla helal konut finansmanı hizmetini başlattı. Wealthsimple ise helal yatırım portföyleri ve Şeriat kriterlerine göre filtrelenmiş bir hisse senedi borsa yatırım fonu (ETF) sunuyor. Piyasadaki modeller; ortak mülkiyet, maliyet artı satış (murabaha), mevduat kabul etmeyen finansman kuruluşları, kooperatifler ve kredi birlikleri programları arasında çeşitlilik gösteriyor. Bu modeller Şer’i yönetişim, düzenleyici statü ve tüketiciyi koruma mekanizmaları bakımından birbirinden ayrılıyor. Kanada’da İslami finans hizmeti sunan kuruluşların sayısına ilişkin resmî bir veri bulunmazken, kapsamlı bir İslami bankacılık ve tekafül ekosistemi henüz oluşmuş değil.
Temel mesele, düzenlemelerin bulunmaması değil; İslami finansman yapılarını geleneksel finansal ürünler için oluşturulmuş hukuki, vergisel, ihtiyati denetim ve lisanslama çerçevelerine uyumlu hâle getirmek. Bu kapsamda varlık devirlerinin vergilendirilmesi, fonlama ve likidite yönetimi, mevduat kabulüne ilişkin sınırlamalar, sözleşme ve belgelendirme süreçleri, standartlaştırılmış Şer’i denetim ve uygun risk koruma mekanizmaları öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor. Politika yapıcılar da konuya yönelik çalışmalar yürütüyor. Kanada federal hükümeti, 2024 bütçesinde tüketicinin korunması şartıyla, olası vergi değişiklikleri veya düzenleyici bir deneme ortamı (regulatory sandbox) dahil olmak üzere helal konut finansmanına erişimin iyileştirilmesi için seçenekleri değerlendirdiğini duyurdu. Alberta eyaleti de kredi birliklerine ilişkin mevzuatında reform gerçekleştirdi. Ancak bu adımların hiçbiri henüz ülke çapında bir İslami bankacılık veya tekafül düzenleme rejimi anlamına gelmiyor.
Karşılıklı yardımlaşma ve risk paylaşımı esasına dayanan tekafül (katılım sigortacılığı), gerekli düzenleyici altyapının oluşturulması hâlinde Kanada sigorta piyasasını tamamlayıcı bir rol üstlenebilir. Aile koruma ürünleri, küçük işletmelere yönelik sigorta çözümleri ve topluluk temelli modeller bu alandaki potansiyel fırsatlar arasında bulunuyor. Bununla birlikte eyalet bazında lisanslama, sermaye yeterliliği, katılımcı fonlarının yönetimi, yönetişim ve reasüransın tekafül karşılığı olan retakafül kapasitesinin geliştirilmesi gerekiyor.
Sukuk (kira sertifikaları) ise altyapı, konut, temiz enerji ve ulaşım projelerine sermaye aktarılmasında yeni imkânlar sunabilir. Küresel sukuk ihracı 2025 yılında 291,4 milyar dolarla rekor seviyeye ulaşırken, dolaşımdaki sukuk tutarı 1,1 trilyon doları aştı. Sukuk ihracı otomatik olarak doğrudan yabancı yatırım anlamına gelmiyor. Bununla birlikte, vergi, sermaye piyasası mevzuatı, iflas hukuku ve Şer’i yapılandırma süreçlerinin dikkatle ele alınması gerekiyor. İyi tasarlanmış bir Kanada sukuk piyasası, Körfez ülkeleri başta olmak üzere uluslararası yatırımcıların ilgisini çekebilir.
Ticari ilişkilerin çeşitlendirilmesine yönelik adımlar da bu sürece ivme kazandırıyor. Kanada ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), 27 Ekim 2026 tarihinde Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması’nı (Comprehensive Economic Partnership Agreement – CEPA) imzaladı. Anlaşmanın 2027 yılında yürürlüğe girmesi bekleniyor. İki ülke arasındaki mal ticareti 2025 yılında 3,5 milyar Kanada dolarına ulaştı ve yıllık yaklaşık yüzde 10 büyüme kaydetti. BAE ayrıca Kanada’ya 70 milyar Kanada dolarına (yaklaşık 50 milyar ABD doları) kadar yatırım yapma taahhüdünde bulundu. Bu yatırımlar doğrudan İslami finans alanına tahsis edilmiş olmasa da Kanada’nın Körfez ülkeleriyle geliştirdiği daha geniş kapsamlı ilişkilerle birlikte, Şeriata uygun finansal işlemlerin değerlendirilebileceği yeni bir ekonomik koridor oluşturuyor.
AlHuda CIBE, bu büyümeyi danışmanlık ve müşavirlik hizmetleri, Şer’i yönetişim ve uyum, ürün geliştirme, mesleki eğitim ve kapasite geliştirme faaliyetleriyle desteklemeyi hedefliyor. Kurum tarafından 24 Nisan 2027’de düzenlenecek Kanada İslami Finans Forumu; politika yapıcıları, düzenleyici kurumları, finansal kuruluşları, yatırımcıları, Şer’i danışma kurulu üyelerini, araştırmacıları ve sektör temsilcilerini bir araya getirecek. Forumda İslami bankacılık, tekafül, sukuk ve İslami FinTek alanlarında pazarın hazırlık düzeyi ve yatırım fırsatları ele alınacak.
AlHuda CIBE’ye göre, sürdürülebilir ve dayanıklı bir İslami finans piyasasının oluşturulması yalnızca demografik göstergelere değil; kanıta dayalı talep analizlerine, düzenleyici kurumlar arasındaki iş birliğine ve güvenilir Şer’i yönetişim mekanizmalarına dayanıyor.
AlHuda CIBE Hakkında
AlHuda İslami Bankacılık ve Ekonomi Merkezi (AlHuda CIBE – BAE), 2005 yılından bu yana uluslararası ölçekte İslami bankacılık ve finans alanının gelişimine katkı sağlıyor. Kurum; danışmanlık ve müşavirlik hizmetleri, Şer’i danışmanlık, araştırma, ürün geliştirme, mesleki eğitimler, sektör konferansları ve kapasite geliştirme faaliyetleriyle İslami bankacılık, tekafül (katılım sigortacılığı), sukuk (kira sertifikaları), İslami mikrofinans ve İslami FinTek alanlarında faaliyet gösteriyor.
