İslami Finans Gelişim Raporu, sektörde 2030’a kadar yıllık ortalama yüzde 9 büyüme öngörüyor. Büyümenin, katılım bankacılığındaki genişleme ve sukuk ihraçlarındaki artışla desteklenmesi bekleniyor.
Küresel katılım finans varlıklarının, sektörün yerleşik ve gelişmekte olan pazarlarda büyümesini sürdürmesiyle 2030 yılına kadar 10,5 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Bu rakam, 2025 yılında kaydedilen 6,5 trilyon dolarlık büyüklüğe kıyasla yüzde 61,5’lik artışa işaret ediyor.
İslam Kalkınma Bankası Grubu bünyesindeki Özel Sektörü Geliştirme İslami Kurumu (ICD) ile Londra Borsası Grubu (LSEG) tarafından yayımlanan 2026 İslami Finans Gelişim Raporu, sektörün 2030 yılına kadar yıllık ortalama yüzde 9 büyüyeceğini öngörüyor.
İslami Finans Gelişim Göstergesi’nde (IFDI) Malezya 136 puanla ilk sırada yer alırken Suudi Arabistan 113 puanla ikinci, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ise 95 puanla üçüncü oldu. Endonezya ve Pakistan ilk beşte yer alan diğer ülkeler oldu.
Afrika ülkelerinin gerçekleştirdiği kamu sukuk ihraçlarının büyüklüğü, 2021’deki 1,7 milyar dolardan 2025’te 4,5 milyar dolara yükseldi. Benin’in ilk kez gerçekleştirdiği 500 milyon dolarlık sukuk ihracına 7 milyar doları aşan talep geldi.
Raporda, “Büyümenin; katılım bankacılığındaki genişlemenin devam etmesi, sukuk ihraçlarının artması ve gelişmekte olan piyasalarda katılım finansın daha fazla benimsenmesiyle desteklenmesi bekleniyor” ifadelerine yer verildi.
Rapora göre, 140 ülkenin beş temel gösterge üzerinden değerlendirildiği küresel IFDI puanı, 2026 yılında 12’ye yükseldi.
2025 yılında 11 olan göstergedeki iyileşme, sektör genelindeki performans artışını yansıtıyor. Raporda, IFDI kapsamında değerlendirilen ülkelerin yüzde 71’inin puanını yükselttiği belirtildi.
Sukuk ihraçlarında Suudi Arabistan öne çıkıyor
Küresel sukuk ihraçları, 2025 yılında yüzde 14,5 artarak 291,4 milyar dolarla rekor seviyeye ulaştı. Suudi Arabistan, tedavüldeki sukukların toplam değeri bakımından dünyanın en büyük pazarı konumuna yükseldi. Suudi Arabistan ve Malezya, küresel tedavüldeki sukukların toplam değerinin yaklaşık üçte ikisini oluşturdu.
Kahire merkezli Uluslararası Stratejik Araştırmalar Merkezi Başkanı ve ekonomist Khaled Ramadan, Arab News’e yaptığı değerlendirmede, Suudi Arabistan’ın bu konumunun ekonomik çeşitlendirme hedeflerine katkı sağlayabileceğini söyledi.
Ramadan, “Suudi Arabistan’ın dünyanın en büyük sukuk pazarı konumuna yükselmesi ve katılım finansın Orta Asya gibi gelişmekte olan pazarlarda yaygınlaşması, ekonomik çeşitlendirmeyi desteklemek açısından önemli fırsatlar sunuyor” dedi.
Ramadan’a göre sukuk; yenilenebilir enerji, ulaştırma, turizm ve sanayi alanlarındaki uzun vadeli altyapı projelerinin finansmanında kullanılabilir. Bu durum, ülkelerin petrol gelirlerine olan bağımlılığının azaltılmasına katkı sağlayabilir.
Ekonomist, kamu desteği, artan talep ve dijitalleşmenin de sektörün gelecekteki büyümesini destekleyecek unsurlar arasında bulunduğunu belirtti.
Bölgesel risklere rağmen katılım bankacılığı büyüyor
Küresel katılım bankacılığı varlıkları, 2025 yılında yüzde 8 büyüdü. Sektör, toplam 84 ülkede faaliyet gösteriyor.
Gana, faizsiz bankacılık için bir düzenleyici çerçeve geliştirmeye hazırlanırken Özbekistan, katılım bankacılığını destekleyen yasal düzenlemeleri yürürlüğe koydu.
Bangladeş’te ise katılım bankacılığı varlıklarındaki büyüme yüzde 3’e geriledi. Bu yavaşlamada, iddia edilen mali usulsüzlükler, yönetişim sorunları ve likidite baskılarıyla bağlantılı güven kaybının etkili olduğu belirtildi. Yetkililer, bilançolardaki baskıyı gidermek amacıyla beş bankayı Sammilito Islami Bank adı altında birleştirdi.
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerindeki bankalar, bölgesel çatışmalara rağmen güçlü sermaye yapıları, aktif kalitesi ve kamu desteği sayesinde dayanıklılıklarını korudu.
Malezya ve Endonezya’da bölgesel gelişmelerin etkisinin, bankacılık sektörlerinin ağırlıklı olarak iç pazara odaklanması nedeniyle yönetilebilir düzeyde kalması bekleniyor.
Buna karşılık Bangladeş ve Pakistan; yüksek enflasyon, enerji maliyetleri ve döviz piyasalarındaki baskılar nedeniyle ilave risklerle karşı karşıya bulunuyor.
İslami banka dışı finans kuruluşları büyüyor
İslami banka dışı finans kuruluşları, 2025 yılında katılım finansın alt segmentleri arasında oransal olarak en hızlı büyümeyi kaydetti.
Bu segmentte finansman şirketleri, mikrofinans kuruluşları ve İslami finans teknolojisi (fintek) şirketleri dahil 1.200’den fazla kuruluş faaliyet gösteriyor. Kuruluşların büyük bölümü Suudi Arabistan’da bulunurken Endonezya, Pakistan ve BAE de öne çıkan ülkeler arasında yer alıyor.
Suudi Arabistan, bu segmentte varlık büyüklüğü bakımından dünyanın ikinci büyük pazarı konumunda bulunuyor.
Orta Asya’daki reformlar yeni pazarlara kapı açıyor
Kazakistan, Orta Asya’nın en büyük katılım finans pazarı olmayı sürdürüyor. Ocak 2026 itibarıyla ülkedeki iki katılım bankasının toplam varlıkları yaklaşık 660 milyon dolar seviyesindeydi.
Kazakistan, 2025 yılında Astana Uluslararası Borsası’nda ilk perakende sukuk kotasyonunu gerçekleştirdi.
Raporda, geleneksel bankaların bünyelerinde katılım bankacılığı hizmet birimleri kurmalarına imkân tanıyan düzenlemelerin, bireysel müşteriler ile küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) Şeriat ilkelerine uygun finansal ürünlere erişimini genişleteceği belirtildi.
Ramadan, “Müşareke (ortaklık esaslı finansman), mudarabe (kâr paylaşımına dayalı finansman) ve murabaha (maliyet artı kâr esaslı finansman) gibi İslami finansman yapıları, özellikle geleneksel teminat şartlarını karşılamakta güçlük çeken KOBİ’lerin finansmana erişimini de iyileştirebilir” dedi.
Tacikistan’da bir katılım bankası, dört katılım bankacılığı hizmet birimi ve 38 şube ile bankacılık hizmet merkezi bulunuyor.
Raporda, “Katılım bankacılığı varlıkları, ülkenin toplam bankacılık sektörü varlıklarının yüzde 1,1’ini oluşturuyor” denildi. Tacikistan Merkez Bankasının ise düzenleyici reformlara ve kurumsal kapasitenin geliştirilmesine öncelik verdiği kaydedildi.
Özbekistan’da 2026 yılında yürürlüğe giren yasal düzenleme, geleneksel bankaların bünyelerinde katılım bankacılığı hizmet birimleri kurmasına ve tam teşekküllü katılım bankalarının faaliyet göstermesine imkân tanıyor.
Ülkede İslami finans ürünlerinin büyüklüğü, yılın ilk çeyreğinde yıllık bazda sekiz kat artarak 11,2 milyar soma (950 bin dolar) ulaştı. Planlanan kamu sukuk programı kapsamında ise 10 milyar dolara kadar kaynak sağlanması hedefleniyor.
Avrasya Kalkınma Bankası Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Ruslan Dalenov’a atıfta bulunan raporda, Orta Doğu ve Güneydoğu Asya’daki büyük katılım finans merkezleriyle daha güçlü ilişkiler kurulmasının yatırım çekilmesine, sermaye piyasası faaliyetlerinin genişlemesine ve büyük ölçekli bölgesel kalkınma projelerinin finansmanına katkı sağlayabileceği belirtildi.
Tekafül varlıkları yüzde 9 artarak 146 milyar dolara ulaştı
Küresel tekafül (faizsiz sigortacılık) varlıkları, 2025 yılında yüzde 9 artarak 146 milyar dolara yükseldi. Sektörde 54 ülkede 401 tekafül şirketi ve tekafül hizmet birimi faaliyet gösteriyor.
Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri, küresel tekafül varlıklarının yüzde 21’ini oluşturdu.
Uganda, Mart 2026’da ilk tekafül sağlayıcısını faaliyete geçirirken Somali, 2025 yılında resmî bir düzenleyici çerçeve oluşturmasının ardından yedi tekafül işletmecisini onayladı.
İslami fonlar ve sürdürülebilir finansman büyüyor
İslami fonların toplam varlıkları, 2025 yılında yüzde 22 artarak 375 milyar dolara ulaştı. Bu artışta, ABD hisse senedi piyasalarındaki performansın da etkili olduğu belirtildi.
Kenya, Ziidi Şeriat uyumlu para piyasası fonuna onay verirken Nijerya merkezli Afrinvest Asset Management, yaklaşık 1,7 milyon dolar değerinde 2,5 milyar nairalık bir fon kurdu.
Birleşik Krallık’ta Şeriat ilkelerine uygun emeklilik yatırım stratejileri, Müslümanların emeklilik birikimlerinde bulunduğu tahmin edilen 12,8 milyar sterlinlik (17,2 milyar dolar) açığı hedefliyor. Öte yandan 2025 yılında en az 60 ülkede katılım finans düzenlemeleri yürürlükteydi.
Çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) kriterlerine uygun sukuk ihraçları, 2025 yılında yüzde 54 artarak 23,8 milyar dolarla rekor seviyeye ulaştı. ESG odaklı İslami fonların büyüklüğü ise 10,7 milyar dolara yükseldi.
BAE merkezli Emirates Islamic ve Dubai Islamic Bank, sırasıyla 500 milyon dolar ve 1 milyar dolar tutarında sürdürülebilirlikle bağlantılı sukuk ihraç etti.
Malezya’da ise Ocak 2026 itibarıyla finansman ihtiyacı 4 milyar ringgiti (950 milyon dolar) aşan iklim odaklı 30 proje sisteme dahil edilmişti.
Ramadan; düzenlemeler ve Şeriat standartları arasındaki farklılıkların, ikincil piyasalardaki sınırlı likiditenin, uzman personel eksikliğinin ve yüksek ihraç maliyetlerinin sektörün büyümesini kısıtlayabileceği uyarısında bulundu.
Kaynak: Arab News, Mohammed Al-Kinani, “Global Islamic finance assets forecast to reach $10.5tn by 2030, report says”, 24 Ekim 2026.
Bu içerik, Katılım Ekonomisi editörleri tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir.
