İşgalci İsrail ve ABD’nin İran’a saldırmsıyla başlayan ve Ortadoğu’da devam eden çatışmalar, 28 Şubat’tan bu yana 50 milyar dolar değerinde ham petrolü piyasadan sildi. Analistler ve Reuters hesaplamaları, jeopolitik dalgalanmanın artçı şoklarının aylarca, hatta yıllarca hissedileceğini öngörüyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ve ABD Başkanı Donald Trump’ın, bölgesel savaşın yaklaşan “sonu” ile birlikte Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin açıklamalarına rağmen, sektörün yakın geleceği belirsizliğini koruyor.
Ticari istihbarat platformu Kpler’e göre, İran savaşı başladığından beri 500 milyon varilden fazla ham petrol ve kondensat küresel piyasadan çekildi; bu durum modern tarihin en büyük enerji arzı kesintisi olarak değerlendiriliyor. Wood Mackenzie’nin kıdemli analisti Iain Mowat, Reuters’a yaptığı açıklamada, kaybedilen yakıtın havacılık sektörünün enerji talebini 10 hafta boyunca kısıtlayabileceğini belirtti.
Ortadoğu’da ülkeler, Mart ayında günde yaklaşık sekiz milyon varil ham petrol üretim kaybı yaşadı. Bu miktar, dünyanın en büyük iki petrol şirketi olan Exxon Mobil ve Chevron’un toplam üretimine neredeyse eş değer. Kpler verilerine göre Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Bahreyn ve Umman’ın jet yakıtı ihracatı, Şubat ayındaki 19,6 milyon varil seviyesinden, Mart ve Nisan aylarının toplamında sadece 4,1 milyon varile geriledi.
Kpler’in kıdemli ham petrol analisti Johannes Rauball, “Çatışmanın başlangıcından bu yana varil başına ortalama 100 dolar olan petrol fiyatlarıyla, bu kayıp hacimler kabaca 50 milyar dolarlık bir gelir kaybını temsil ediyor,” dedi.
Bu meblağ, Almanya’nın yıllık GSYH’sinin %1’ine veya Letonya ile Estonya gibi küçük Avrupa ülkelerinin tüm milli gelirine denk geliyor.
Kpler ayrıca, Hürmüz Boğazı üzerinden enerji ticaretinin yeniden başlamasının küresel ekonomi için çok az şey ifade edeceğini, çünkü üretim ve akışların toparlanmasının yavaş kalacağını belirtti. Küresel kara ham petrol stokları Nisan ayında şimdiye kadar yaklaşık 45 milyon varil azalırken, Mart sonundan bu yana üretim kesintileri günde yaklaşık 12 milyon varile ulaştı.
Rauball, “Kuveyt ve Irak’taki ağır petrol sahalarının normal çalışma seviyelerine dönmesi dört ila beş ay sürebilir ve bu da stoklardaki düşüşün yaz boyunca devam etmesine neden olur. Rafineri kapasitesindeki hasar ve Katar’ın Ras Laffan LNG tesisi, bölgesel enerji altyapısının tamamen eski haline dönmesinin yıllar alabileceği anlamına geliyor,” diyerek sözlerini tamamladı.
