İslam Kalkınma Bankası (IsDB) Grubu Başkanı Muhammed Al Jasser’in 30 Haziran-2 Temmuz 2026 tarihleri arasında Kazakistan’a gerçekleştirdiği resmi ziyaret, yalnızca ikili iş birliği açısından değil, aynı zamanda katılım finansının bölgesel kalkınma aracı olarak artan önemini göstermesi bakımından da dikkat çekiyor.
Bu eğilimin önemli göstergelerinden biri, 16-19 Haziran 2026 tarihlerinde Bakü’de düzenlenen IsDB Grubu Yıllık Toplantıları oldu. Katılım finansına odaklanan en büyük uluslararası organizasyonlardan biri olan toplantılar; altyapı yatırımları, sürdürülebilir kalkınma ve sermaye mobilizasyonuna yönelik yeni yaklaşımların ele alındığı önemli bir platform işlevi gördü.
Bu çerçevede Kazakistan; ekonomisinin büyüklüğü, yatırım çekme kapasitesi ve bölgenin en büyük altyapı pazarlarından biri olması nedeniyle öne çıkıyor. Bu nedenle ülkenin uluslararası katılım finans kuruluşlarıyla geliştirdiği iş birliği, yalnızca Kazakistan için değil, Orta Asya’nın genel kalkınması açısından da referans niteliği taşıyor.
Kazakistan, 30 Kasım 1995 tarihinde İslam Kalkınma Bankası’na (IsDB) üye oldu. Ülke ayrıca İslam Özel Sektörü Geliştirme Kurumu (ICD) ile İslam Yatırım ve İhracat Kredisi Sigorta Kurumu’nun (ICIEC) da üyeleri arasında yer alıyor.
IsDB heyeti, sürdürülebilir su kaynakları yönetimi ve altyapı yatırımları alanındaki iş birliğini güçlendirmek amacıyla 30 Haziran-4 Temmuz 2025 tarihlerinde Kazakistan’a resmi ziyarette bulunmuştu.
2024 yılında Kazakistan ile IsDB arasında, İklim Dirençli Su Kaynakları Geliştirme Projesi’nin ilk fazının hayata geçirilmesine yönelik anlaşma imzalandı. Toplam büyüklüğü 1,32 milyar dolar olan projenin 1,15 milyar dolarlık kısmı IsDB tarafından finanse ediliyor. Proje kapsamında Kazakistan’ın su altyapısının modernize edilmesi ve iklim değişikliğinin etkilerine karşı dayanıklılığının artırılması hedefleniyor.
Bakü’deki IsDB Yıllık Toplantıları ile Almatı’da düzenlenen Avrasya Kalkınma Bankası (EDB) İş Forumu sırasında konuşan IsDB temsilcisi ve katılım finansı uzmanı Yahya Rehman, bankanın Kazakistan’daki altyapı projelerinde katılım finansmanı açısından önemli fırsatlar gördüğünü ifade etti.
Rehman’a göre bu süreçte belirleyici unsur, teknik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi. Buna; uygun ekosistemin oluşturulması, kurumsal kapasitenin geliştirilmesi ve uluslararası kalkınma kuruluşları arasındaki koordinasyonun artırılması da dahil.
Bu yaklaşım çerçevesinde finansman artık tek başına değerlendirilen bir unsur olmaktan çıkıyor. Bunun yerine; kurumsal reformlar, insan kaynağı gelişimi, dijital çözümler ve proje geliştirme kapasitesiyle desteklenen bütüncül bir kalkınma modelinin parçası haline geliyor.
Bu yaklaşımın bölgesel düzeyde de kurumsallaşmaya başladığı görülüyor. Mayıs 2026’da Avrasya Kalkınma Bankası (EDB) ile İslami Finans Kuruluşları Muhasebe ve Denetim Organizasyonu (AAOIFI), Orta Asya’da katılım finansının geliştirilmesine yönelik bir mutabakat zaptı imzaladı.
Anlaşma kapsamında taraflar; yeni katılım finans ürünlerinin geliştirilmesi, finans sektörü profesyonellerinin ve ilgili kurumların kapasitesinin artırılması ile katılım finans standartlarının yaygınlaştırılması konusunda iş birliği yapacak. Ayrıca söz konusu mutabakatla
EDB’nin Orta Asya’da AAOIFI’nin bölgesel iş ortağı rolü de resmiyet kazandı.
Bu gelişme, yalnızca yeni bir iş birliği anlaşması olmanın ötesinde; münferit yatırım projelerinden, ortak standartlara, kurumsal uzmanlığa ve ölçeklenebilir proje mekanizmalarına sahip bütünleşik bir katılım finans ekosistemine geçişin önemli bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Kazakistan açısından katılım finansı; altyapı yatırımları ve proje finansmanı için ilave ve uzun vadeli bir sermaye kaynağı oluşturma potansiyeline sahip. Bu finansman modeli sayesinde özellikle su yönetimi, ulaşım koridorlarının geliştirilmesi ve mühendislik altyapısının modernizasyonu gibi uzun vadeli yatırım gerektiren alanlara daha geniş ölçekte kaynak sağlanması mümkün olabilecek.
Katılım finans kuruluşları ile bölgesel kalkınma bankaları arasındaki koordinasyonun güçlenmesi ise kaynakların daha etkin kullanılmasına, proje tekrarlarının önlenmesine ve dijitalleşme ile modern yönetim uygulamalarını da kapsayan entegre kalkınma modellerinin hayata geçirilmesine katkı sağlayabilir. Bu yönüyle katılım finans araçları, Kazakistan’ın ulusal ekonomik kalkınma stratejisini destekleyen tamamlayıcı finansman mekanizmaları arasında öne çıkıyor.
