Katılım bankacılığı, sektörün üzerinde büyüyor. Mayıs ortasında 13 haftalık yıllıklandırılmış kredi büyüme oranı katılım tarafında yüzde 83,3’ken, bankacılık genelindeyse yüzde 40’ın altında kaldı. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, büyüme kısıtlamaları nedeniyle yılın ikinci yarısında aynı ortamın süreceğini düşünüyor. Yıl sonunda katılım bankacılığında yüzde 40’ın üzerinde büyüme öngören Uyan, “Bu yıl yavaş ama temkinli bir büyüme izliyoruz. Temkinli derken istisnai sektörlerde çok ciddi bir talep var ama bu alanlarda rekabet de var” diyor.
Bu yılın ilk 4 ayında katılım bankacılığında kredi büyümesi yüzde 21,7 olarak gerçekleşti. Bankacılık sektöründeyse bu oran yüzde 14,9’da kaldı. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, tüm sektörde temkinli ve yavaş bir büyüme olduğu görüşünde.
“2024’teki kontrollü büyüme devam ediyor. Enflasyon düşme trendine girdikten sonra faizlerin de düşeceği beklentisiyle bir canlılık olmuştu” diyen Uyan, gıda, enerji ve istisnai sektörlerde talebin daha iyi gittiğini belirtiyor. “İstisnai olmayan sektörlerde, belirlenen büyüme sınırı nedeniyle bir şey yapmanıza zaten imkan yok. Dolayısıyla yavaş ve seçici bir büyüme var” şeklinde konuşuyor.
Yılın ikinci yarısında eğer faizler düşerse katılım bankalarının büyümesinin hızlanacağını düşünen yönetici, “Çünkü yüksek getiri nedeniyle bize yönelim olacaktır. Mevduatta sektörden aldığımız pay, bu yıl sonunda yüzde 10 olur. Kredilerde de payımız yüzde 9’a doğru gelir” diye konuşuyor.
Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, katılım bankacılığı ve sektör geneline yönelik öngörülerini şöyle paylaştı:
Bu yıl talep nasıl gidiyor?
2024’teki kontrollü büyüme devam ediyor. Enflasyon düşme trendine girdikten sonra faizlerin düşeceği beklentisiyle bir canlılık oluşmuştu. Biliyorsunuz döviz kredilerinde yüzde 0,5; ticari kredilerde yüzde 1,5 ve KOBİ kredilerinde yüzde 2,5 büyüme sınırlaması var. Bu sınırlama büyüme imkanı sağlamıyor.
Gıda, enerji ve istisnai sektörlerdeyse talep daha iyi gidiyor. İstisnai sayılan ihracat, leasing, tarım kredileri, dış ticaret finansmanı, yenilebilir enerjide büyümeler daha yüksek. TL kredilerde yabancı para kredilere göre 2-3 kat daha fazla büyüme izleniyor.
Bu yıl yavaş ama temkinli bir büyüme izliyoruz. Temkinli derken istisnai sektörlerde çok ciddi talep var ama bu alanlarda çok ciddi de rekabet var. Bir ara yabancı para kredilere yönelim olmuştu. Ancak oraya da sınır gelmesinin ardından büyüme alanı kalmadı. İstisnai olmayan sektörlerde, belirlenen büyüme sınırı nedeniyle bir şey yapmanıza zaten imkan yok. Dolayısıyla yavaş ve seçici bir büyüme söz konusu.
Bankalar mı seçerek ilerliyor?
Büyüme sınırlarıyla ilerleyen bankalar, istisnai sektörlere yönelmek zorunda. İlk dört ayda katılım bankacılığında fon kullandırımı yani kredi büyümesi, yılbaşından bu yana yüzde 21,7 düzeyinde. Bankacılık sektöründeyse kredi büyümesi yüzde 14,9.
Aslında katılım bankacılığı sektörden iyi büyümüş…
Evet, katılım bankaları bankacılık sektörüne kıyasla daha canlı kredi büyümesi sergiledi. Mayıs ortası itibarıyla 13 haftalık kur etkisinden arındırılmış yıllık kredi büyüme oranı katılım tarafında yüzde 83,3’e ulaşırken sektör yüzde 37,7 büyüdü.
Genelde de katılım bankacılığı, daha iyi gidiyor. Biz tam olarak göremiyoruz ama sanıyorum kamu katılım bankalarının kamuyla olan işlerinin de etkisi söz konusu. Katılım bankacılığında oyuncu sayısı az ve kamu katılım bankalarının ağırlığı bankacılık sektörüne göre daha yüksek. Kamuyla yapılan işler katılım bankacılığını daha fazla büyütüyor.
KOBİ kredilerinde sınırlamada bir küçük esneme olmuştu. Burada durum nasıl?
KOBİ segmenti, ticari ve kurumsal bankacılıktan daha fazla büyüyor. Ama tabii unutmamak lazım ki KOBİ’de sorunlu alacak oranı artıyor. Son çeyrekte de arttı. Bu nedenle buradaki büyümeler de ihtiyatlı olarak takip ediliyor.
Faiz yükselişi sonrası nasıl bir değişim oldu? Kredi talebi kesildi mi?
Normal şartlarda bu fiyatlarla kredi kullanılmaz. Ama dönen bir çark hemen yavaşlamıyor, dolayısıyla vadeler kısalıyor. Aslında bizim şirketlere tavsiyemiz, bu dönemi özkaynaklara yönelerek geçirmeleri yönünde. Yüzde 65’lere ulaşan bir kredi maliyetiyle bu çarkı döndürmek mümkün değil. Dolayısıyla yavaşlama gözleniyor. Ama istisnai sektörlerde bu fiyatlamalar geçerli olmadığı için büyüme devam ediyor.
Bu durumda sektör ve katılım bankacılığı yılı ne kadarlık büyümelerle kapatabilir?
Sektörde TL kredilerde yüzde 30-40 bandında sınırlı artış bekliyoruz. Döviz kredileri regülasyonlar nedeniyle düşük seviyelerde kalacak, burada da yüzde 10 civarı büyüme beklentimiz var. Katılım bankacılığındaysa TL kredilerde yüzde 40’a yakın büyüme öngörüyoruz. Dış ticaret finansmanı kaynaklı döviz plasmanlarıyla katılımda toplam kredi artışının yüzde 40’ın üzerine çıkmasını öngörüyoruz. Seçici kredi büyümesi ve özellikle konvansiyoneller için yüksek faiz getirili TL mevduat talebinin devamı, temelde bilanço büyümesini etkileyecek alanlar olarak öne çıkıyor. Hem sektör geneline hem büyük oyuncuların bütçelerine yansıyan tablo, “ölçülü ama çift haneli” bir büyüme patikasına işaret ediyor.
dağılmasıyla böyle bir trend oluşacak. Bankalar da rasyo sınırlamaları nedeniyle tasarrufları fonlara yönlendiriyor. Bu durum, kredi-mevduat oranını da etkiliyor. Katılım bankalarında kredi mevduat rasyosu yüzde 50-60’larda olurdu, şimdi 90’lara ulaştı. Tasarrufların fonlara aktarılması bu sonucu getiriyor.
Bu ortamda katılım bankacılığının paylarının yıl sonunda nasıl olacağını öngörüyorsunuz?
2024 yılında faizlerin arttığı dönemde katılım bankacılığının büyümediğini görebilirsiniz, negatif büyümeler yaşandı. Bizim alanda katılım havuzlarının getirilerinin artmasıyla daha yeni yeni toparlanma yaşanıyor. Faizler düşerse katılım bankalarının büyümesi hızlanır, çünkü yüksek getiri nedeniyle bize yönelim olacaktır. Mevduatta sektörden aldığımız pay, bu yıl sonunda yüzde 10 olur.
Kredilerde de pay yüzde 9’a doğru gelir. Orta vadede yeni dijital katılım bankalarının devreye girmesi, sürdürülebilir finansman araçlarının ve sukuk ihraçlarının yaygınlaşması gibi etkenlerle sektör payında her yıl 40-50 puanlık artış mümkün. Böylece 2027 sonunda kredilerde yüzde 11 ve mevduatta yüzde 12 pay alınacağını düşünüyoruz.
Katılım bankacılığı son dönemde leasing işlemlerinde etkin. Bu tablo devam edecek mi?
Temel nedeni, leasing işlemlerinin büyüme kısıtlamalarından muaf olması. Katılım bankacılığı bu alana yöneldi. Bu, zaman içinde dengelenir. Leasing tarafında çok yüksek büyümeler oldu ama büyüme sınırlamaları kalkınca normalleşir.
Leasing, katılım bankaları için önemli bir ürün. Çünkü leasinge dayalı sukuk ihracı da yapabiliyoruz, menkul kıymetleştirme imkanı veren bir ürün. Dolayısıyla her zaman odağımızda olacaktır.
Katılım bankacılığına yeni dijital banka lisanslaması bekliyor musunuz?
Tabii, sırada bekleyenler var. Dijital oyuncular, özellikle mobil tabanlı hizmet modeliyle perakende mevduat rekabetini hızlandırıyor. Masrafsız kâr payı hesapları ve kolay dijital açılış süreçleriyle genç ve teknolojiye yatkın tasarruf sahiplerinin ilgisini çekmeye odaklanıyorlar. Bunun yanı sıra ücretsiz temel bankacılık işlemleri, mikro finansman çözümleri ve servis modeli bankacılığı gibi yapılar sayesinde ücret ve komisyon gelirlerinde sektör genelinde daha rekabetçi bir çizgi oluşmaya başlıyor. Dijital bankacılık rekabet getiriyor. Ama aldıkları pay anlamında şu anda daha henüz başlangıç aşamasındalar. Payları yüzde 1’i geçmiyor. Kısa vadede aktifler içindeki payları yüzde 1’in altında kalmaya devam edecek ve marjlar üzerindeki kalıcı baskıları sınırlı olacak.
Kaynak: Capital Dergisi
