COP31’in Antalya’da başlamasıyla birlikte iklim gündemi, taahhütlerden somut uygulamalara doğru ilerliyor. Yaklaşık 6,5 trilyon dolarlık varlık büyüklüğüne sahip olan ve 2030 yılına kadar 10,5 trilyon dolara ulaşması beklenen İslami finans, iklim yatırımları için önemli bir finansman kaynağı olarak öne çıkıyor. Ancak LSEG Data & Analytics tarafından yayımlanan yeni analiz, sektörün önündeki en büyük engelin sermaye yetersizliğinden ziyade uzmanlık ve uygulama kapasitesi olabileceğine dikkat çekiyor.
Birleşmiş Milletler (BM) iklim zirvesi COP31’e Antalya’da ev sahipliği yapan Türkiye, son beş yılda İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkeler arasında bu organizasyona ev sahipliği yapan dördüncü ülke oldu. Bu gelişme, iklim finansmanı ile İslami finans arasındaki ilişkinin yeniden gündeme taşınmasını sağladı.
LSEG Data & Analytics analizine göre, İslami finans sektöründe önümüzdeki dönemde beklenen büyümenin önemli bir bölümü, yüksek iklim yatırımı ihtiyacı bulunan ülkelerde yoğunlaşıyor. Bu ülkeler arasında ekonomilerini çeşitlendirmeye çalışan hidrokarbon üreticilerinin yanı sıra iklim değişikliğinin etkilerine karşı yüksek kırılganlık gösteren ekonomiler de bulunuyor.
İslami finans ile iklim yatırımları arasında güçlü uyum
İslami finansın temel ilkeleri, iklim finansmanıyla doğal bir uyum taşıyor. İslam hukukunun temel amaçlarını ifade eden Makasıdü’ş-Şeria, insan refahının korunmasını esas alırken insanı yeryüzünün emanetçisi olarak kabul eden yaklaşım da çevrenin korunmasını etik çerçevenin önemli bir parçası haline getiriyor.
Ayrıca İslami finansman modellerinin reel varlıklara veya ekonomik faaliyetlere dayanması, sektörü yenilenebilir enerji yatırımları, su altyapısı projeleri ve çevre dostu binalar gibi somut yatırımlar açısından elverişli kılıyor.
Bu çerçevede sukuk, yani kira sertifikaları, iklim yatırımlarının finansmanında önemli araçlardan biri olarak değerlendiriliyor. 1 trilyon doların üzerinde büyüklüğe sahip sukuk piyasası, hem faizsiz finans ilkelerine uygun yatırım yapmak isteyen yatırımcılara hem de geleneksel finans piyasalarındaki yatırımcılara hitap ediyor. Böylece tek bir sukuk ihracı aracılığıyla farklı yatırımcı gruplarından kaynak sağlanabiliyor.
ESG sukuk ihraçları 76,7 milyar dolara ulaştı
LSEG Data & Analytics verilerine göre, 2017 yılında ilk işlemin gerçekleştirilmesinden bu yana çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) temalı sukuk ihraçları istikrarlı bir büyüme gösterdi. Söz konusu ihraçların toplam büyüklüğü 2026 yılının üçüncü çeyreği itibarıyla 76,7 milyar dolara ulaştı.
ESG sukuk ihraçları 2025 yılında 24,9 milyar dolarla rekor seviyeye çıkarken, bu tutar 2024 yılına kıyasla yüzde 54 artışa işaret etti.
Ancak 2026 yılında piyasadaki büyüme ivmesi yavaşladı. Jeopolitik gerilimlerin etkisiyle çok sayıda şirketin sukuk ihraçlarını ertelemesi sonucunda, yılın ilk dokuz ayında gerçekleştirilen ESG sukuk ihraçları 11,4 milyar dolarda kaldı.
2025 yılında ESG sukuk ihraçlarının yüzde 59’unun şirketler tarafından gerçekleştirilmiş olması, kurumsal ihraççılardaki temkinli tutumun piyasa üzerindeki etkisini artırdı.
Körfez ülkelerinin yatırım planları sukuk piyasasını destekleyebilir
LSEG Data & Analytics, 2026 yılında yaşanan yavaşlamayı kalıcı bir gerilemeden ziyade geçici bir duraklama olarak değerlendiriyor. Analize göre, ESG sukuk piyasasının geleceğine ilişkin iyimserliği destekleyen üç temel unsur bulunuyor.
Bunlardan ilki, önümüzdeki dönemde büyümesi beklenen proje ve ihraç potansiyeli. Körfez İşbirliği Konseyi (GCC) ülkelerinin net sıfır emisyon hedefleri ve ekonomik çeşitlendirme planları, gelecek 5 ila 15 yıllık dönemde önemli miktarda sürdürülebilir yatırım ihtiyacı doğuracak.
İkinci unsur ise sürdürülebilir finansman için gerekli düzenleyici ve kurumsal altyapının oluşturulması. Körfez ülkelerinin yanı sıra Malezya, Endonezya ve Türkiye’deki kamu otoriteleri, sukuk ihraçlarını da kapsayan yeşil veya sürdürülebilir finansman çerçevelerini yayımlamış durumda. Endonezya ise düzenli olarak egemen yeşil sukuk ihraçları gerçekleştiriyor.
Üçüncü unsur, İslami iklim finansmanının kapsamının genişlemesi. Malezya’nın 2026 yılında su altyapısı yatırımlarını finanse etmek amacıyla dünyanın ilk iki mavi sukuk ihracını gerçekleştirmesi, sektörün yalnızca iklim değişikliğinin etkilerini azaltmaya değil, bu etkilere uyum sağlamaya yönelik yatırımlara da kaynak sağlayabileceğini gösteriyor.
Özellikle Endonezya ve Pakistan gibi iklim değişikliğine karşı kırılgan ülkelerde su altyapısı ve iklim uyum projelerinin finansmanı giderek daha fazla önem kazanıyor.
İslami finans iklim finansmanı açığını tek başına kapatamaz
Bununla birlikte LSEG Data & Analytics, İslami finansın iklim finansmanı açığını tek başına kapatmasının mümkün olmadığına dikkat çekiyor. ESG sukuk piyasası, küresel ESG tahvil ihraçları içerisinde hâlâ sınırlı bir paya sahip.
İslami finansın iklim yatırımlarındaki potansiyelinin daha güçlü olduğu alanlar, bu finansman modelinin hâlihazırda yaygın biçimde kullanıldığı ülkeler olarak öne çıkıyor. Ancak bu ülkelerde de aşılması gereken önemli engeller bulunuyor.
Bunların başında projelerin finansmana uygun ve yatırımcılar açısından sürdürülebilir hale getirilmesi, diğer bir ifadeyle projelerin bankabilitesi geliyor. Bunun yanı sıra ihraççılar, finansal aracılar ve yatırımcıların Şeriata uygunluk şartlarına ek olarak uygunluk kriterleri, bağımsız dış değerlendirmeler, fon kullanımının takibi ve etki raporlaması gibi süreçlerde de uzmanlaşması gerekiyor.
COP31’in uygulama ve somut sonuçlara odaklandığı bir dönemde, İslami finansın iklim yatırımlarına daha fazla kaynak aktarabilmesi için yalnızca sermaye büyüklüğünün değil, sektördeki teknik bilgi birikiminin ve uygulama kapasitesinin de geliştirilmesi önem taşıyor.

